Zanim zdecydujesz przeczytaj poniższe informacje prawne, być może unikniesz błędów.
Jakie są podstawy do orzeczenia rozwodu?
W polskim prawie brak jest określenia jednoznacznych przyczyn, dla których można automatycznie żądać rozwodu. Podstawą dla orzeczenia rozwodu jest natomiast wykazanie, że pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozpad pożycia małżeńskiego. Uznaje się, że sytuacja ta ma miejsce, jeśli pomiędzy małżonkami nie ma już więzi emocjonalnej, fizycznej czy ekonomicznej. Oczywiście jedną z przyczyn powstania braku więzi emocjonalnej między małżonkami jest brak zaufania do partnera, spowodowany jego zdradą.
Kiedy sąd może nie orzec rozwodu?
Nawet, jeśli pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego, to sąd odmówi orzeczenia rozwodu w kilku sytuacjach:
- po pierwsze, jeśli sąd uzna, że na skutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Jeśli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, to sąd będzie sprawdzać, w jaki sposób rozwód na nie wpłynie. Sądy korzystają w tym celu z opinii biegłych z ośrodków diagnostycznych,
- Po drugie, jeśli sąd uzna, że z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Kodeks nie precyzuje tych sytuacji- z orzecznictwa wiadomo, że za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego można np. uznać żądanie rozwodu, gdy pozwanym jest małżonek nieuleczalnie chory, znajdujący się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji ekonomicznej lub faktycznej,
- Po trzecie, jeśli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia. Jednak w takim przypadku rozwód będzie dopuszczalny, jeśli drugi małżonek wyraża przed sądem zgodę na rozwód albo, gdy jego odmowa rozwodu jest w danej sytuacji sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
Czym się różni rozwód z orzekaniem i bez orzekania o winie?
Sąd orzeka który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Jednak małżonkowie mogą zgodnie oświadczyć, że nie chcą orzekania o winie i wtedy skutek jest taki, jakby żadne z nich nie ponosiło winy za rozkład pożycia.
Jeśli sąd orzeka o winie, wówczas postępowanie rozwodowe trwa zazwyczaj dłużej, gdyż sąd bada dowody wskazujące na to czy i który z małżonków jest winny. Jednym z dowodów rozkładu pożycia małżeńskiego jest zdrada jakiej dopuścił się partner. Zdradę trzeba udowodnić, nie można tylko stwierdzić, że partner się jej dopuścił.
Inne różnice polegają na możliwości dochodzenia alimentów od małżonka po rozwodzie. Orzeczenie o winie może, ale nie musi mieć wpływ na sposób podziału majątku wspólnego, jeśli wykaże się, że winny małżonek w mniejszym stopniu przyczyniał się do powstania majątku dorobkowego (lub go zmarnotrawił).
Kiedy można żądać alimentów od byłego małżonka po rozwodzie?
Mowa tu oczywiście o obowiązku zaspakajania potrzeb jednego z małżonków, a nie wspólnych dzieci.
- Alimentów od drugiego małżonka na swoją rzecz może żądać ten z małżonków, który nie został uznany przez sąd za wyłącznie winnego rozkładu pożycia ( a więc albo został uznany za niewinnego, oboje małżonkowie zostali uznani za winnych albo żadne z małżonków zostało uznane za winnego) oraz znajduje się w niedostatku; W takim przypadku można żądać dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. To znaczy, że sąd orzekający o alimentach będzie brał pod uwagę nie tylko sytuację finansową małżonka znajdującego się w niedostatku, ale też możliwości zarobkowe zobowiązanego do alimentacji,
- W sytuacji, gdy jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, małżonek niewinny może żądać zaspakajania swoich uzasadnionych potrzeb, jeśli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego. Małżonek niewinny nie musi znajdować się w niedostatku.
Jak długo trwa obowiązek alimentacyjny po rozwodzie?
Do czasu zawarcia małżeństwa przez małżonka, który był uprawniony do świadczeń alimentacyjnych.
W sytuacji, gdy zobowiązany do płacenia świadczeń jest małżonek, który nie został uznany za winnego, wówczas obowiązek alimentacyjny wygasa po upływie 5 lat od orzeczenia rozwodu. W wyjątkowych sytuacjach sąd może przedłużyć ten okres, na wniosek uprawnionego do alimentacji.
O czym jeszcze orzeka sąd w wyroku rozwodowym?
Sąd w wyroku orzekającym rozwód rozstrzyga obowiązkowo o:
- władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków obowiązany jest do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy jednemu z rodziców ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka,
- Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków.
Sąd w wyroku orzekającym rozwód może rozstrzygnąć o:
- eksmisji małżonka, który swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie,
- na zgodny wniosek małżonków- o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe,
- na wniosek jednego z małżonków sąd może dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.
Powrót do nazwiska po rozwodzie.
W ciągu trzech miesięcy od chwili uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód małżonek rozwiedziony, który wskutek zawarcia małżeństwa zmienił swoje dotychczasowe nazwisko, może przez oświadczenie złożone przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego powrócić do nazwiska, które nosił przed zawarciem małżeństwa.
W takim przypadku trzeba pamiętać o konieczności wymiany wszystkich dokumentów.
Podział majątku wspólnego.
Sąd może dokonać podziału majątku wspólnego w wyroku orzekającym rozwód, na wniosek jednego z małżonków. Warunkiem jest tu uznanie sądu, że podział majątku nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym.
Ponadto podziału majątku można dokonać na podstawie umowy byłych małżonków - jeśli w skład masy majątkowej wchodzi nieruchomość, wówczas podział taki musi być dokonany notarialnie.
Jeśli małżonkowie nie mogą porozumieć się co do podziału majątku między sobą, wówczas każde z nich może złożyć pozew do sądu o podział majątku.
Ile kosztuje sprawa rozwodowa?
Składając pozew o rozwód uiszcza się wpis w wysokości od 30 – 600 zł. Jeśli sytuacja finansowa powoda/powódki jest na tyle zła, iż opłacenie wpisu i pozostałych kosztów sądowych pociągnęłoby za sobą uszczerbek w utrzymaniu tej osoby oraz jej rodziny, wówczas można starać się o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku sąd może zwolnić powoda/powódkę od kosztów sądowych całkowicie lub częściowo.
Należy też pamiętać, iż strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana pokryć koszty sądowe stronie wygrywającej- dotyczy to także kosztów zastępstwa adwokackiego.
Jakie dokumenty będą potrzebne?
Składając pozew o rozwód czy separację nieodzowne będą następujące dokumenty:
- odpis aktu małżeństwa- uwaga! oryginał, nie kopia,
- odpis aktu urodzenia dziecka/i, jeśli masz dzieci z mężem,
- sąd wezwie Was do przedstawienia sytuacji rodzinnej i materialnej, przygotuj więc także zaświadczenia o wysokości zarobków, albo zaświadczenie o tym, ze jesteś bezrobotna, decyzje o przyznanych zasiłkach i świadczeniach z opieki społecznej; jeśli masz dzieci i one chodzą do szkoły, to także warto mieć zaświadczenia ze szkoły/przedszkola,
- jeśli starasz się o zwolnienie od kosztów sądowych - stosowny wniosek, ewentualnie wraz z wnioskiem o przyznanie adwokata z urzędu.
Ponadto, w Twoim interesie jest, aby udowodnić wszelkie okoliczności mające wpływ na sprawę. Dlatego też trzeba będzie przygotować na etapie składania pozwu o rozwód, albo w późniejszym czasie takie dokumenty jak:
- odpisy wyroków sądów np. jeśli wcześniej miałaś zasądzone alimenty od męża; odpis wyroku sąd u karnego, jeśli np. Twój mąż był karany za przemoc w rodzinie, czy inne przestępstwa na Twoją szkodę,
- niebieskie karty, jeśli były prowadzone przez Policję w związku z przemocą ze strony Twojego męża,
- obdukcje lekarskie, jeśli Twój mąż pobił Cię,
- jeśli w pozwie o rozwód/separację dochodzisz też zabezpieczenia alimentów, warto przygotować faktury za zakupy oraz wydatki na utrzymanie domu,
- wszelkie inne dokumenty, które świadczą o Twojej racji. Za każdym razem, jak coś starasz się udowodnić, to warto mieć na to dokument- zaświadczenie, dokument prywatny (np. List).
ROZWÓD: Rozwód to po prostu wyrok sądu powodujący, że małżeństwo zostaje rozwiązane, przestaje istnieć. Rozwód powoduje też szereg innych skutków .
SEPARACJA: Separacja to taki rozwód "nie do końca" albo inaczej "rozwód ograniczony". Również następuje przez orzeczenie sądu, ale można wyróżnić co najmniej 6 istotnych różnic pomiędzy separacją a rozwodem. Poza opisanymi różnicami skutki separacji są takie same jak rozwodu.
Różnica pierwsza - prawo do nowego małżeństwa.
Zasadniczą różnicą pomiędzy separacją a rozwodem jest to, że po orzeczeniu rozwodu można zawrzeć ponownie związek małżeński, a po separacji nie. Separację natomiast można znieść i niejako przywrócić "stare" małżeństwo.
Różnica druga - przesłanki.
Separację jest łatwiej uzyskać w sądzie. Wynika to z faktu, że przy separacji nie trzeba udowadniać, że rozkład pożycia małżeńskiego jest trwały (czyli że nie ma już nadziei, że małżonkowie się pogodzą). Wystarczy wykazać, że rozkład pożycia jest zupełny. Ponadto separacji może żądać również małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia co przy rozwodzie jest w zasadzie zakazane.
Różnica trzecia - koszty i szybkość postępowania.
Przy zgodzie obu stron (gdy brak jest wspólnych małoletnich dzieci) separację można uzyskać już po jednej rozprawie w sądzie za opłatą 100 PLN (procedura separacji). Tymczasem rozwód może trwać dłużej, zwłaszcza jeżeli dochodzi do orzekania o winie. Dodatkowo przy rozwodzie koszty sądowe wynoszą 600 PLN (opłata stała).
Różnica czwarta - nazwisko.
Po rozwodzie można wrócić do swojego poprzedniego nazwiska, a po orzeczeniu separacji nie. Powrót do poprzedniego nazwiska następuje poprzez oświadczenie złożone kierownikowi urzędu stanu cywilnego w ciągu 3 miesięcy od orzeczenia rozwodu.
Różnica piąta - okres płacenia alimentów.
Okres płacenia drugiemu małżonkowi alimentów po rozwodzie jest w pewnych przypadkach ograniczony do 5 lat (można jednak żądać sądownie przedłużenia tego okresu). Natomiast przy separacji nie ma takiego ograniczenia.
Różnica szósta - obowiązek pomocy.
Po separacji małżonkowie zawsze obowiązani są do wzajemnej pomocy, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Natomiast po orzeczeniu rozwodu na małżonkach nigdy nie ciąży taki obowiązek. Należy jednak zauważyć, że w praktyce trudno byłoby dochodzić sądownie pomocy od drugiego małżonka, gdyż pojęcie "względy słuszności" jest bardzo niejasne.
Przebieg rozprawy sądowej.
Sąd rozpatruje sprawę na rozprawie (rozpraw może więcej niż jedna). Sąd zawsze przesłuchuje małżonków. Można prosić sąd o przeprowadzenie dowodów ze świadków, dokumentów, biegłych itd. Sprawa kończy się wyrokiem. W trakcie procesu Sąd może przekazać sprawę do postępowania mediacyjnego.
Sąd orzeka, który z małżonków jest winny rozkładowi pożycia (chyba, że małżonkowie zrezygnują z tego).
Sąd może też orzec w następujących kwestiach:
- alimentów na drugiego małżonka,
- alimentów na dzieci,
- władzy rodzicielskiej,
- kontaktów z dzieckiem,
- sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania,
- podziale mieszkania lub przyznaniu go jednemu z małżonków,
- podziale majątku.
Postępowanie odwoławcze.
Po wydaniu wyroku można składać apelację. Sprawę w II instancji rozpatruje sąd apelacyjny. Kasacja do Sądu Najwyższego jest niedopuszczalna.
Tematy pokrewne:
